Okullarda karakter eğitimi dürüstlük, güven, yardımseverlik, saygı, sorumluluk, umut, azim ve bağlılık özellikleri yanında pozitif liderlik gelişimini içerir. Burada belirtilen özellikler liderlerin; ırkı dini ekonomik durumları ne olursa olsun yaşanabilir ve çalışan bir toplum için önemlidir.

 

Tüm ilk ve orta öğretim öğrencilerinin liderlik potansiyeli bulunmaktadır. Yeteneklerini her gün çeşitli yollar ve durumlarda ortaya koymaktadırlar. Ergenlerin liderliği destekleyen ve besleyen becerileri kullanması ve fark etmesi liderlik potansiyelinin keşfedilmesi için önemlidir. Eğitimciler gençlere karakter ve liderlik özellikleri gelişiminde yardım edebilirler.

 

Liderlik eğitimi tüm öğrenciler içindir. Karakter eğitimi ve liderlik eğitiminde her ergenin eğer fark edilir ve desteklenirse gizli bir liderlik becerisi olduğu unutulmamalıdır.

 

Liderlik basit değil karmaşık bir kavramdır. Fakat, liderliğin karmaşık bir kavram olduğunu anlamak gençlerin mümkün olan en iyi liderler olabilmesi konusunda desteklenebilmelerinin ön koşuludur. Bu anlayış ayrıca karakter eğitimi ve liderlik gelişiminin bir araya getirilebilmesini sağlar.

 

Liderler (ergen ve yetişkinler) kendileri için düşünen, kendi duygu ve düşüncelerini başkalarına ileten ve başkalarının kendi düşüncelerini anlamasına yardım eden kişidir. Başkalarını etnik ve sosyal olarak etkilerler. Pek çokları için liderlik fiziksel duyum: düşüncelerin, enerjinin, yaratıcılığın paylaşılma ihtiyacı ve kişisel güvensizliğin bir engel haline gelmemesi; olarak tanımlanır. Lider olmak bir kişinin liderlik davranışlarını sergilerken kendi iç güdülerine güvenmesidir.

 

Liderliği bu şekilde tanımlamak ergenlere ve yetişkinlere liderliği yeni bir açıdan değerlendirmelerini sağlar. Liderlik öğrenebilinen ve uygulanabilen beceri ve tutumlardan oluşur ve her ergen bu beceri ve tutumları geliştirebilir. Bu tanım okullarında, evlerinde, çevrelerinde lider olarak görülmeyen öğrencileri ve liderlik beceri ve tutumlarını açıkça sergileyen öğrencileri kapsayacak biçimde geniştir. Bu tanım öğrencilerin potansiyel liderlik becerilerini araştırmalarını ve okulların, ailelerin, toplumun liderliği destekleyen; gençlerin liderlik becerilerini keşfetmelerini ve uygulamalarını sağlayan bir ortam yaratmalarını destekler.

 

Bir ergen bir sabah kalktığında lider olarak uyanmaz, lider olmak bir süreçtir. Aynı konu karakter eğitimini destekleyen değerler ve tutumlar için de geçerlidir. Karakter eğitimi ve liderlik özellikleri gelişimi kişilere “Ben kimim?” sorusuna cevap bulmalarına yardımcı olur. Her ikisi de ergenler üzerinde etkisi olan konu ve sorunlarla ilgili çözümler üretilmesini sağlar. Liderlik gelişiminin gerçek değeri, gençlere yaşamlarını etkileyecek konular ilgili karar verme sürecini desteklemesidir.

 

Gençlerin liderlik özelliklerinin gelişiminin üç aşaması vardır: Farkındalık, etkileşim ve ustalık. Gençler bir aşamadan diğerine ilerlerler ve ancak yeni bir durumla karşılaştıklarında bir önceki aşamaya geri dönerler.

 

Birinci aşama bir kişinin kendi liderlik potansiyelinin ve yeteneklerinin farkına varmasıdır. Gençler ergenlik dönemine ulaştıklarında kişilerin nasıl lider oldukları ve kimlerin buna ulaşabildikleri ile ilgili pek çok bilgi edinirler. Kendi liderlik potansiyelleri ve yetenekleri ile ilgili daha az emindirler. Ergenler birinci aşamada kendilerini lider olarak görmezler ve kendi liderlik potansiyellerini belirleyerek ve oluşturarak bu aşamaya başlamaya ihtiyaç duyarlar.

 

İkinci aşamada, liderlik potansiyellerini ve becerilerini artırır ve geliştirirler, bu aşamada liderlik yetenekleri ve güven etkileşim yoluyla oluşturulur. İkinci aşamada ergenler liderlik becerilerini geliştirecek etkinliklerde yer alırlar.

 

Etkinliklerde yer almak bazen hayal kırıklığına neden olabilir, eğer bir ergen liderliği bir organizasyonda yer almak ve etkinliklere katılmak gibi klasik bir şekilde tanımlarsa, liderlik yeteneğini sadece sınıf başkanlığı ya da takım kaptanlığı olarak görecektir. İkinci aşamada ergenler; iletişim, başkalarına ve kendilerine saygı duyma özelliklerine odaklandıkları zaman liderliğin kişisel yönünü göreceklerdir.

 

Belirli alanlardaki ve etkinliklerdeki becerilerde uzmanlaşmak üçüncü aşamanın odağıdır. Üçüncü aşamadaki ergenler becerilerini ve örnekleri uygulayarak başkalarını etkilemeye çalışacaklardır. Liderlik gelişimi ile ilgili her aşamada ergenler liderlikle ilgili tutumları ve bilgileri edinir ve kişiler arası becerilerini (iletişim, karar verme, stres yönetimi) geliştirirler.

 

Ergenlerle birlikte çalışırken her bireyin farklılığına, enerjisine ve yaratıcılığına değer verilmesi önemlidir. Ayrıca gençlerin kapasitelerini keşfetmeleri için yardım etmek gereklidir. Liderlik kavramını anlayabilmeleri, kendi yaşamlarında kullanabilmeleri için somut hale getirmeliyiz. Ergenlikte liderlik topluluk önünde konuşmak, bir etkinliği planlamak, bir görüşmeyi yönetmekten daha farklı yollarla açıklanabilir. Kendini farklı yollarla ortaya çıkarabilecek bir enerji ve yetenektir.

 

Ergenlikte liderlik önemli bir toplumsal konu ile ilgili konuşma, komşusuna sormadan yardım etme şeklinde ortaya çıkabilir. Liderlik davranışları ergenler tarafından okulda, aile içinde, toplumda her gün yer almaktadır. Bazen gençlerde liderlik gelişimi gizlidir ve genç bunun farkına varmaz, kendisi için ulaşılmaz ve uzak bir nokta olarak görür. Bazı gençler için ise bu süreç aktif ve tatmin edicidir.

 

Gençlerin liderliği değişimsel ve hareketli liderliktir. Harekete dayalı liderlik; liderlikle ilgili topluluk önünde konuşmak, güç dağılımı, toplantıları idare etmek, karar vermek gibi beceri ve görevlere odaklanır. Bunlar liderlerin yaptıklarıdır. Değişimsel liderlik; liderlik sürecine ve lider olmanın ne demek olduğuna odaklanır. Kişilerin başkalarını nasıl etkiledikleri ile ilgilenir. Değişimsel ve harekete dayalı liderliği liderlik görevlerine karşı lider olmak olarak değerlendirin. Hem değişimsel hem de harekete dayalı liderliğe odaklanmak ergenlerin liderlik gelişimleri için en yararlı olanıdır.

 

Değişimsel ve harekete dayalı liderlik; liderlik gelişimi ve karakter eğitimi arasında bir köprü kurar. Değişimsel ve harekete dayalı liderlik; ailelerin, okul yöneticilerinin ve öğretmenlerin gençlere telkin edebilecekleri özellikleri barındırırlar.

 

 

Değişimsel liderlik kişisel özellikler üzerine odaklanır. Ergenlere lider olmak ister misiniz diye soru sorduğunuzda genellikle “hayır” diyerek cevap verirler. Ancak onlara hafta sonu neler yaptıklarını ve bunları yapmaya nasıl karar verdiklerini sorduğunuzda arkadaşlarıyla birlikte karar vermekle ilgili konuşmalarını sağlarsınız. Başkalarını nasıl etkilediklerini ve yönlendirdiklerini göstermiş olursunuz. Değişimsel liderliğin özellikleri üzerinde durmak ergenlere yardımcı olacaktır.

 

1.      Başkalarına katkı sağlamaya ve katılmaya değer vermek gerekir. Gençler başkalarına ihtiyaçları olduğunu, başkalarının çabalarını takdir etmeleri gerektiğini anlamalılar. Aile ve arkadaşlardan bu konuda rehberlik etmeleri için yardım isteyebilirler.

 

2.      Bir karar vermeden önce tüm önerileri almak ve tüm boyutlara bakmak gerekir. Karar verme açık bir süreç olarak görünür. Kararlar izole bir şekilde verilmez, muhtemel sonuçlar ve getiriler değerlendirildikten sonra verilir. Ergenler kararlarının gelecekteki etkinliklerini, kendi yaşamlarını ve başkalarının yaşamlarını etkilediğini bilmelidir.

 

3.      Bireyleri kendi durumları ve şartlarında düşünmek gerekir. Başkalarını yönlendirmek katlanmak değildir, fakat başkalarının bakış açılarını, kültürlerini ve ihtiyaçlarını anlamaktır. Başkalarının bakış açılarını anlamak empati ve başkalarına değer vermeyi gerektirir.

 

4.      Kararlarınızı test etmek için kişilerden yararlanın. Karar verme enerji ve çaba odaklıdır. Tercih yapmak, geri bildirim almak ve yeni bilgiler edinmek için bir fırsattır. Ergenler net kararlar verdikleri ve bu kararların nasıl işe yaradıklarını gördükleri zaman kendilerini rahat hissederler ve böylece güven ve dürüstlüğü öğrenirler.

 

5.      Bir kişinin kendini lider olarak geliştirmesi öncelikle gruba daha iyi katkı sağlamasını gerektirir. Bir kişinin kendi zayıflıkları nedeniyle başkalarını suçlaması kolaydır. Kendini değiştirme ve geliştirmeye odaklanmak liderlik için önemli bir araçtır.

 

6.      Deneyimlerinizden öğrenmek ve bunları gerçek yaşama aktarmak önemlidir. Büyük resmi görmek ve öğrendiklerini nasıl gerçek yaşama aktarabileceğini bilmek üst düzey bir öğrenmedir. Bu perspektif kişiye objektiflik katar ve zor durumlarda bile öğrenmek için motivasyon sağlar.

 

7.      Sürecin önemini fark etmek gerekir. Her şey bir günde yapılamaz ve tamamlanamaz. Etkileşim, öğrenme ve paylaşma için zaman harcamanın gerekliliğini anlamak lider olmayı öğrenmenin bir parçasıdır. Sürece odaklanmak kişinin kendi yeteneklerine değer vermesini sağlar.

 

8.      Liderlik sorumluluklarını paylaşın. Başkalarına güvenmeyi öğrenmek gerekir. Güvenilir ve destekleyici bir ortam kişinin ilerlemesini ve kendi potansiyelinin farkına varmasını sağlar. Güvenli bir ortam kişilerin risk alabilme isteğini destekler.

 

 

Harekete dayalı liderlik; liderlikle ilgili topluluk önünde konuşmak, güç dağılımı, toplantıları idare etmek, karar vermek gibi beceri ve görevlere odaklanır. Bunlar liderlerin yaptıklarıdır. Harekete dayalı liderlik görevleri tamamlamaktan daha çok şey içerir, liderliğin görevlerinin nasıl yürütülmesi gerektiğine odaklanır. Harekete dayalı liderliğin özelliklerini bilmek ergenlere yardımcı olacaktır.

 

 

 

 

 

 

 

 

Ergenlerle çalışmak dürüstlük, güven, yardımseverlik, saygı, sorumluluk, umut, azim ve bağlılık gibi değerleri geliştirmenin yanında insancıl ve ehil liderler yetiştirmeyi amaçlar. Liderlik gelişimi ve karakter eğitimi öğrencilerin değişimsel ve harekete dayalı liderlik becerilerini geliştirmeyi amaçlar.

Bütün ergenlerde liderlik potansiyeli vardır, kendi liderlik yeteneklerini aile, okul ve toplum içinde küçük yollarla gösterirler. Bugünün gençleri yarının liderleridir. Kendi iş yerlerini, toplumlarını, ailelerini idare edeceklerdir. Ergenlik dönemi geleceğin değerlerini yönlendirecek olan liderlerin gelişimi için önemlidir. Eğer eğitim kurumları bu kavramları birleştirebilirlerse tüm öğrenciler daha iyi karar verebilecekler ve fırsatlarını çeşitlendirebileceklerdir.