Eğitimde Motivasyon İlkeleri

 

Yazar: Matthew Weller

 

Çeviren: Didem Arslanbaş

 

Motivasyonu artırmak için tüm eğitim durumlarında uygulanabilecek temel ilkeler vardır.

 

  1. Öğretilmek istenen konulara öğrencilerin odaklanabilmesi için öğrenme ortamı kullanılabilir.

Sıcak ve kabul edici bir çalışma ortamı sağlayan öğretmenler, öğrenme için devamlı çaba harcanmasını ve olumlu eğilimleri destekler. Bu strateji hem yetişkinler hem de çocuklar da başarılıdır. İlginç görsel araçlar; kitapçıklar, posterler gibi malzemeler öğrencilerin ilgi ve meraklarını artırarak onları motive eder.

 

  1. Teşvikler öğrenme motivasyonunu artırır.

Teşvik öğretmen tarafından sağlanan ayrıcalık ve övgüleri kapsar. Öğretmen bir öğrenciyi belli bir zamanda motive edebilecek teşvikleri belirler. Genel öğrenme ortamında kişi ödüllendirilmediğinde iç-motivasyon oluşturmada başarılı olunmaz. Öğrenciler hedeflerin kendileri için yararlı olduğu düşüncesini kazanarak veya yeni şeyler araştırmanın zevkini kavrayarak öğrenmeden tatmin olmalılardır.

 

  1. İç motivasyon dış motivasyondan daha uzun sürelidir ve daha yönlendiricidir. Övgü ve somut ödüllerle desteklenmelidir.

Bazı kişilerin; belli yaştaki çocuklar ve bazı yetişkinler; iç motivasyonu sürdürme kapasiteleri düşüktür ve sürekli olarak yönlendirilmeye ve ödüllendirilmeye ihtiyaç duyarlar. Teşviklerin kullanımı; öğrenmenin öğrencinin edindiği bilgilerden tatmin olması durumunda gerçekleştiği ilkesine dayanır. Ancak; gereksiz olduğunda somut ödüller kullanılmamalıdır. Çünkü gereksiz kullanım iç motivasyonun azalmasına neden olabilir.

 

  1. Öğrenme; bir kişi öğrenmeye hazır olduğunda ve bir şeyler öğrenmek istediğinde etkili olur.

Öğrencinin öğrenmeye hazır olması zamanla gerçekleşir ve öğretmenin görevi bu durumun oluşmasını desteklemektir. Eğer; acil olarak bir davranışta değişim isteniyorsa öğretmenin bu konuda öğrenciye birebir destek olması gerekir. Eğer öğrenci öğrenmeye hazır değil ise, verilen bilgileri uygulamada güvenilir olmaz ve bu durumda yönlendirilmesi ve bilgilerin tekrar tekrar verilmesi gerekir.

 

  1. Motivasyon eğitim malzemelerinin uygun şekilde düzenlenmesine göre geliştirilebilir.

Genel olarak; iyi düzenlenmiş malzemeler bilginin birey için anlamlı hale gelmesini sağlar. Düzenleme için kullanılabilecek yöntemlerden birisi daha önce öğrenilenlerle yeni konular arasında bağlantı kurmaktır. Diğer yöntemler ise; öğrencinin arzulanan düzeyde konuyu anlayıp anlamadığını belirlemek ve öğrencilere konu ile ilgili düşüncelerini karşılaştırmalarını, zıtlık ve benzerlikleri bulmalarını istemektir.

 

Eğer hedefler gerçekçi değil ise hiçbir teknik sürekli motivasyon sağlamaz. En temel öğrenme ilkesi; başarının öğrenciyi başarısızlıktan daha iyi motive ettiğidir. Genel olarak insanlar; zor (başarı elde etmenin zor olduğu) ya da kolay (başarı elde etmenin kolay olduğu) etkinlikleri tercih etmek yerine orta derecede, belirsizlik içeren etkinlikleri tercih ederler. Kişi için önemli olan hedeflerde zor etkinlikleri tercih etme eğilimi düşüktür. Öğrencilere hedef belirleme konusunda yardımcı olurken anlayabilecekleri ve ulaşabilecekleri konulara yönlendirmek gerekir. Fakat bazen öğrenciler her konuda başarılı olabileceklerine dair gerçekçi olmayan inançları vardır. Belli bir konuda başarılı olmak için gerekli olan beceri ve bilginin ne olduğunu tam olarak anlayamazlar. Gerçekçi hedefler belirleyebilmek için öğretmenin; öğrencinin öğrenmeye ne kadar hazır olduğunu değerlendirebilmesi ve hedefe ulaşmak için çalışırken ne kadar ilerlediğini analiz edebilmesi gerekir.

 

1-      Öğrenme; düşünce veya davranışta değişim gerektirdiği için orta düzeyde kaygı içerir.

Bu kişileri motive edebilmek için yararlıdır. Fakat, aşırı kaygı kişiyi kısıtlar. Bazı öğrenme durumlarında yüksek düzeyde stres ortaya çıkar. Eğer kaygı yüksekse, kişinin çevrede neler olup bittiğine dair algısı sınırlı olur. Öğretmenlerin kaygıyı ve onun öğrenme üzerindeki etkisini analiz edebilmesi gerekir. Ayrıca, öğrencilerde aşırı kaygıya neden olabilecek; gerçekçi olmayan ve belirsiz hedefler belirlemelerinden kaçınmalarını sağlamak öğretmenlerin sorumluluğundadır.

 

2-      Öğrencilerin hedef belirlemesine yardımcı olmak ve hedeflerine ulaşmak için ne kadar ilerledikleri konusunda geri bildirim vermek önemlidir.

Hedef belirlemek; öğrenmek ve başarmak ile ilgili isteğin ve amacın göstergesidir. Ayrıca öğrenciyi hedefe yönelik davranışlara yönlendirir ve başarılı olma fırsatı sağlar.

 

3-      Bağlılık ve kabul etme önemli motivasyon kaynaklarıdır.

İnsanlar kendi becerileri, düşünceleri ve duygularını karşılaştırabilecek kişiler ararlar. Bağlılık; sosyal kabulün ve kendilerini yalnız hissetmemelerini sağlaması nedeniyle kişilerin kaygılarını azaltır. Fakat; bu aynı zamanda rekabet ve kurallara aşırı itaat gibi olumsuz olarak nitelendirilen davranışlara da yol açabilir.

 

4-      Pek çok davranış motivasyon kaynaklarının kombinasyonundan oluşur.

Motivasyonla ilgili çok kapsamlı bir teori bulunmamaktadır. Fakat; motivasyon öğrenme için gereklidir ve etkin bir öğrenme için sürekli ve interaktif olmalıdır. Motivasyonun genel ilkeleri birbiriyle bağlantılıdır. Bir konunun eğitiminde pek çoğu aynı zamanda kullanılabilir.

 

Son olarak; öğrenme için motivasyonun gerekliliğinin bilinmesi ile motivasyonun unsurlarının belirlenmesi arasında büyük bir boşluk vardır. Eğitimciler; kişi ve gruplar için gerekli olan motivasyon özellikleri üzerine odaklanmalı ve pek çok hatanın ortak olduğunun farkına varmalıdır.