| Bisikletin Kariyeri |
|
Tekerleğin Zamanda Yolculuğu Hangimiz çocukluk anıları arasında yoktur bisiklet? İlk bisikletini anımsamayan var mı? Peki, ilk bisikletten düşüşünü hatırlamayan var mı? Her nedense o bisiklet genellikle kırmızıdır. Geçmişe, anılara açılan bir pencere oluverir yıllar sonra görülen kırmızı bir bisiklet ya da bisiklete binmeye çalışan bir çocuk manzarası... Pedalı her çevirişimizde içimizde uyanan heyecanı ve mutluluğu anımsayıveririz oracıkta. Gözler flulaşır ve ilk bisikletimiz canlanıverir gözümüzün önünde. Sonra söz veririz kendimize “ilk fırsatta bisiklete bineceğim” diye... Zaman tünelinde bu ay tekerlekli bu duygusal ve eğlenceli aracın izini sürdük. İlk bisiklet çizimi da Vinci'nin İlk bisikleti, Leonardo da Vinci'nin çizimlerinden faydalanarak Kirkpatrick Mac Mullan yaptı. 1839-1840 yılları arasında iskoçya'da yapılan bu bisiklet, halen Londra'da Science Museum'da sergileniyor. Bisikletin ilkel versiyonlarının anavatanının ise Çin olduğu tahmin ediliyor. Mac Millan'dan önce temel modeli Fransız Sirvac'ın yaptığı, ayakların itmesi ile yürüyen bisiklet oluşur. Celerifere adını taşıyan bu alet 1790 yılında yapıldı. Drais de Senerbol'un yaptığı bisikletin daha hareketli ve daha biçimli bir modelini geliştiren boran Karl von Drais'in yapımı olan 1819 modeli daha sonraki modellerin temelini oluşturur. 1817 yapımı 26 kiloluk Drais'in Viyana'da sergilenen tahta bisikletini takiben, 1818 yılında madeni yapıma gidildi.İngiliz Brich'in bu yapımını,1855 yılında Fransız Ernest Michaux'un modeli izledi. Pedallar ilk keez bu modelde ortaya çıktı.1870 yılından sonra daha da geliştirilen yeni yapıma Bicyole adı verildi. İki çember olarak adlandırılan bu modelde ön tekerleğin çapı 1 ile 1.5 metre arasında değişiyordu. Bisikletin ilk üretimine “ Michaux Company” firmasınca 200 personel ile yılda 140 bisiklet üreterek başlandı. O günkü değeri ise 450 Fransız Frangı idi. Bisiklet üretimine devlet desteği Fransa Savunma Bakanlığı Bisiklet yapımını destekledi ve 1871'de imal edilen bisikletler alman savaşında kullanıldı.Daha sonraki yıllarda; içi boş kauçuk lastik (Trufaut) icad edildi, İngiltere'de eşit tekerlekli komple kadrolu bilyalı ve milli bisikletleri, ortadan katlanan portatif bisikletler (Gerard) yapıldı.İrlandalı Dunlop'un (John Voyd) 1888 yılında havalı plastikleri piyasaya sürmesi, bisiklet sanayisini birden bire geliştirdi. Tüm bu süreç içinde yapılan bisikletler hiçbir zaman halkın kullandığı bir vasıta olmadı. Malzeme pahalılığı,fazla işçilik, bisikletlerin büyük ücretle satılmasına neden oluyordu. Bu nedenle özellikle 1890'lı yıllarda sadece zengin kişilerin zevk aracı haline gelen bisiklet, 500-800 Frank arasında satılıyordu. Daha sonraki yıllarda ardı ardına açılan fabrikalar ve malzeme bolluğu seri halde bisiklet yapımını mümkün kıldı. Özellikle Fransa, Belçika, İngiltere, İtalya ve İspanya'da kurulan bisiklet fabrikaları bisikletin yayılmasında öncülük etti. Özellikle birinci dünya savaşında; savaşa katılan Avrupa ülkeleri, bisikleti askeri amaçlarla orduların süratli hareketini sağlamak için kullandı. Ön teker neden büyüktü? 1875 yılına kadar yapılan bisikletlerde pedalın bir dönüşü tekerleği de ancak bir defa döndürebiliyordu. Bundan ötürü hızın ön tekerleği büyüklüğüne bağlı olduğu sanıldı: tekerlek ne kadar büyürse taşit o kadar hızlı gidecekti. Böylece ön tekerleğin çapı 75cm'den 162 cm'ye kadar küçüldü. Artık bisiklet bütünüyle oransız bir biçim almıştı. Üstelik bu kadar yüksek bir bisikletin üzerine çıkıp oturmak ancak çok uzun boylu kimselerin başarabileceği bir işti ve kısa boylular üç tekerlekli bisikletlerle yetinmek zorundaydı. Ayna dişlisinin ve rublenin icada bu acayip duruma son verdi. Ayna dişlisi kadro üzerine takılan pedalllara,daha küçük olan ruble de arka tekerlek göbeğine takıldı. Her iki dişli bir zincir aracılığıyla birbirine bağlandı.Öndeki büyük dişliyi pedala bir defa döndürmek arkadaki küçük dişlinin birkaç defa dönüsünü sağlıyordu. İlk bisiklet yarışı Paris'te yapıldı. Tespit edilen en eski bisiklet yarışı, 31 Mayıs 1868'de Paris Pare de St. Cloud'la 2 km'lik bir parkurda koşuldu. Yarışı Dr. Jammes Moore kazandı.Moore daha sonra “Legion de Honneur” ünvanı ile ödüllendirildi. Amatörler arasındaki ilk mukavemet yarışının birincisi ise ilk bisiklet sporcularından biri olan Terront oldu. Paris-Longcihamp arasında 1889 yılında düzenlenen bu yarış 3 saat 40 dakika 20 saniyelik derece elde edilerek bitirildi. 1890 yılındaki 10 kilometrelik ilk sürat yarışının galibi ise yine aynı dönemin bisikletçilerinden Catteroau idi. Özellikle 1890 yılından itibaren bisiklet bir kitle sporu haline geldi. Amatörlere mahsus ilk pist mukavemet 1893'te Chicago da yapıldı ve Güney Afrikalı Ment Jes birinci oldu. Profesyonellere ait Yol Dünya Şampiyonası çeşitli dallarda ilk kez 1927'de yapıldı. Bu tarihe kadar ayrı ayrı yapılan yol yarışları genellikle 125 Km.-297 Km. Arasında idi. Kopenhag'daki 190 km'lik ilk amatör yol yarışı 1921 yılında İsveçli Skolt kazandı.1927'de yapıldı. Bu tarihe kadar ayrı ayrı yapılan yol yarışları genellikle 125 Km-297 Km arasında idi. Kopenhag'daki 190 Km'lik ilk amatör yol yarışını 1921 yılında İsveçli Skolt kazandı. 1927 yılındaki 184 km'lik profesyonel Yol Yarışı Şampiyonluğu'nu ise Binda kazanmıştı. Bisikletimi seviyorum... Bisiklet ile insan arasında, bisikletin tüm tarihi ve gelişim süreci boyunca duygusal, özel bir bağ olmuştur. İnsanlar diğer taşıtları sadece bir yerden başka bir yere gitmek için kullanır. Oysa bisiklete binmek için, yol almak ya da her hangi başka bir sebebe ihtiyacınız yoktur. Pedallar çevrilir ve mutluluk hormonu salgılanmaya başlar. Bugün yeryüzünde 100 milyondan fazla bisiklet var. Bisikletin özellikle şehir içinde sağladığı kolaylıkları düşünecek olursak bunların bir otomobilin sağladığı imkanlardan hiç de aşağı kalmadığını görürürüz. Öncelikle bisiklet nispeten basit bir makinedir. Uzun ve pahalı bir bakım gerektirmez. Üstelik çok az yer tutar. Bir duvar kenarına ya da bir apartman holüne rahatça bırakabilirsiniz. Bisiklet karıncaya benzer.Kendinin 10 misli ağırlığındaki yüklü taşır, karıncadan çok daha hızlı yol alır. Bisikletinize saatte 15-20 km'lik bir hız sağlamak isterseniz yürürken harcadığınız enerji kadar bir enerji sarf etmeniz yeter. Yerin düz veya çukurlu oluşu bisiklet için hiçbir engel meydana getirmez. Hiçbir taşıtın giremediği yerlere kolayca girip çıkabilir. Açık havada yaptığımız bir bisiklet gezintisi, bize tabiatın güzelliklerini içimize sindire sindire seyretme imkânını verir. Bisikletin Kronolojisi -M.Ö. 3500:İki tekerlekli araçların tarihi, o güne kadar gider.Aşağı Mezopotamya'da Sümerlerin,bunları kullandığına dair kanıtlar bulundu. -1551:İngiltere'de, at arabası kullanılmaya başladı. -1791:”Celeripede” adıyla, oyuncak tahta attan bozma ilk bisiklet, Paris sokaklarında Comte de Sivrac tarafından denendi.Sadece (tek özelliği) tekerlekleri dönüyordu.Sağa sola dönmek için iyi öğrenmek gerekliydi ve ayakları ittirerek ilerliyordu. -1817:İlk defa hareketli (sağa sola) ön tekerlek eklendi ve halk arasında “dandik demir at” adını aldı. -1819:W.K. Clarkson adında biri, geliştirmek için patent aldı.Yaptığı bisiklet, demir çatallarla tutulan tekerleklerin ortasında bulunan bir sele ve yaslanacak bir yerden oluşuyor ve sürücünün, ayaklarıyla aleti hareketlendirirken arkasına yaslanmasına olanak sağlıyordu.Amerika ve diğer Batı Avrupa Ülkeleri zenginleri arasında çok yaygınlaştı. -1839-40:İskoçya'da ilk pedallı bisiklet. -1860:Arka fren takıldı. -1861:Pierre Michaux'un fikriyle, ön tekerleğe monte edilen pedallar onu Fransa'da en popüler araç yaptı.(Big Bike) -1866:Amerika'ya (James Caroll,Pierre Lallement) ilk patentin verilmesiyle bisiklet, cinsiyet, ırk ayrımı, sosyal sınıf farklılığı gözetilmeden herkes tarafından kullanılmaya başladı ve yeni bir dönem başlafdı.Kıyafette bile bisiklet modası ortaya çıktı. -1891:Ignaz Schwinn, yılda 25.000 bisiklet üretmeye başladı.Kurduğu bisiklet takımına (Team Paramount), dünyanın en iyi bisikletçilerini topladı. -1930:İlk şişme lastik kullanılmaya başlandı. -1934:Schwinn, motorlu taşıtlardaki bilgisini bisikletlere aktararak, ilk şişme iç lastikli bisikleti tasarladı.Bundan sonra piyasa canlandı. -1960:İlk vitesli bisikletler (3-10) vites üretildi. -1960:Gary Fisher ve Charles Kellyi dağ bisikletini keşfetti. -1972:İlk “Ragbrai” turu gerçekleşti. |
